[{"data":1,"prerenderedAt":852},["ShallowReactive",2],{"kanda-balkand":3,"episode-balkand-shivaji-parvati-vivah":45,"verse-balkand-shivaji-parvati-vivah":8,"verse-episode-balkand-shivaji-parvati-vivah":8,"verse-surround-balkand-shivaji-parvati-vivah":8,"episode-verses-balkand-shivaji-parvati-vivah":84,"episode-nav-balkand-shivaji-parvati-vivah":842},{"id":4,"title":5,"body":8,"chaupais":9,"chhands":10,"description":11,"dohas":14,"extension":15,"highlights":16,"icon":26,"meta":27,"navigation":28,"next":29,"number":35,"path":36,"prev":8,"seo":37,"shlokas":40,"slug":41,"sorathas":42,"stem":43,"__hash__":44},"kandas\u002Fkandas\u002Fbalkand.yml",{"hi":6,"en":7},"बालकाण्ड","Bal Kand",null,1484,60,{"hi":12,"en":13},"बालकाण्ड में भगवान राम के जन्म, बचपन, गुरु विश्वामित्र की शिक्षा और शिव धनुष तोड़कर सीता से विवाह का वर्णन है।","The book of childhood covers the divine birth, early years, education under Sage Vishwamitra, and the marriage of Lord Rama to Sita after breaking Shiva's bow.",359,"yml",[17,20,23],{"hi":18,"en":19},"राम जन्म","Birth of Rama",{"hi":21,"en":22},"सीता स्वयंवर","Sita Swayamvar",{"hi":24,"en":25},"शिव धनुष भंग","Breaking of Shiva's Bow","i-lucide-baby",{},true,{"id":30,"slug":31,"title":32},2,"ayodhyakand",{"hi":33,"en":34},"अयोध्याकाण्ड","Ayodhya Kand",1,"\u002Fkandas\u002Fbalkand",{"title":38,"description":39},{"hi":6,"en":7},{"hi":12,"en":13},7,"balkand",36,"kandas\u002Fbalkand","CTwSGMoIgWRf08EA1RS2dxxrfdO1wy8FHzDvpcCIBeM",{"id":46,"title":47,"body":8,"contextSummary":50,"description":53,"endAnchor":56,"episodeId":57,"extension":15,"kanda":41,"meta":58,"navigation":28,"next":59,"path":66,"prev":67,"seo":76,"shortTitle":79,"slug":80,"startAnchor":81,"stem":82,"__hash__":83},"episodes\u002Fbalkand\u002Fshivaji-parvati-vivah.yml",{"hi":48,"en":49},"शिवजी का विवाह","The Wedding of Shiva and Parvati",{"hi":51,"en":52},"शिव-पार्वती के दिव्य विवाह और समस्त लोकों में उत्सव","the sacred wedding of Shiva and Parvati celebrated joyfully across all worlds",{"hi":54,"en":55},"विधिपूर्वक शिव और पार्वती का दिव्य विवाह सम्पन्न होता है। देवता, ऋषि और समस्त लोक इस मंगल मिलन का उत्सव मनाते हैं।","Shiva and Parvati are married according to sacred rites. Gods, sages, and all beings rejoice in this divine union.",107,27,{},{"id":60,"slug":61,"title":62,"shortTitle":65},28,"shiv-parvati-samvad",{"hi":63,"en":64},"शिव-पार्वती संवाद","Shiva-Parvati Dialogue on Rama",{"hi":63,"en":64},"\u002Fbalkand\u002Fshivaji-parvati-vivah",{"id":68,"slug":69,"title":70,"shortTitle":73},26,"shivaji-vichitra-barat-vivah-taiyari",{"hi":71,"en":72},"शिवजी की विचित्र बारात और विवाह की तैयारी","Shiva's Wondrous Wedding Procession and Preparations",{"hi":74,"en":75},"शिवजी की विचित्र बारात","Shiva's Wondrous Wedding Procession",{"title":77,"description":78},{"hi":48,"en":49},{"hi":54,"en":55},{"hi":48,"en":49},"shivaji-parvati-vivah",101,"balkand\u002Fshivaji-parvati-vivah","KIvtftZMgs6q5Ys19yaprRpcnz5oHVn9lXeeB9f0oa8",[85,108,129,150,172,194,217,237,256,275,294,313,334,354,373,392,411,430,451,471,490,509,528,549,569,588,607,626,647,667,686,705,724,745,764,783,802,821],{"id":86,"title":87,"body":8,"description":8,"displayTitle":8,"extension":15,"groupId":81,"indexInGroup":88,"kanda":41,"meaning":89,"meta":92,"navLabel":93,"navigation":28,"parentEpisode":80,"path":96,"seo":97,"slug":98,"stem":99,"text":100,"textIAST":101,"type":102,"verseIndex":103,"verseLabel":104,"__hash__":107},"verses\u002Fbalkand\u002Fjasi-bibah-kai-bidhi-shruti-gai.yml","Jasi Bibah Kai Bidhi Shruti Gai",0,{"hi":90,"en":91},"वेदों में विवाह की जैसी रीति कही गयी है, महामुनियों ने वह सभी रीति करवायी। पर्वतराज हिमाचल ने हाथ में कुश लेकर तथा कन्या का हाथ पकड़कर उन्हें भवानी (शिवपत्नी) जानकर शिवजी को समर्पण किया।","Whatever rites the Vedas prescribe for a wedding, the great sages had all of them performed. Holding kusa grass and taking the maiden’s hand, Himavan, the king of mountains, offered her to Shiva, recognizing her as Bhavani.",{},{"hi":94,"en":95},"जसि बिबाह कै बिधि श्रुति गाई","Jasi bibah kai bidhi shruti gai","\u002Fbalkand\u002Fjasi-bibah-kai-bidhi-shruti-gai",{},"jasi-bibah-kai-bidhi-shruti-gai","balkand\u002Fjasi-bibah-kai-bidhi-shruti-gai","जसि बिबाह कै बिधि श्रुति गाई। महामुनिन्ह सो सब करवाई॥\nगहि गिरीस कुस कन्या पानी। भवहि समरपीं जानि भवानी॥","jasi bibāha kai bidhi śruti gāī। mahāmuninha so saba karvāī॥\ngahi girīsa kusa kanyā pānī। bhavahi samarpīṃ jāni bhavānī॥","chaupai",581,{"en":105,"hi":106},"1","१","O5XCMNpNjuBWwaO9QACN1rfwabX7MnfNvLVAULrgQB4",{"id":109,"title":110,"body":8,"description":8,"displayTitle":8,"extension":15,"groupId":81,"indexInGroup":35,"kanda":41,"meaning":111,"meta":114,"navLabel":115,"navigation":28,"parentEpisode":80,"path":118,"seo":119,"slug":120,"stem":121,"text":122,"textIAST":123,"type":102,"verseIndex":124,"verseLabel":125,"__hash__":128},"verses\u002Fbalkand\u002Fpanigrahan-jab-kinha-mahesa.yml","Panigrahan Jab Kinha Mahesa",{"hi":112,"en":113},"जब महेश्वर (शिवजी) ने पार्वती का पाणिग्रहण किया, तब [इन्द्रादि] सब देवता हृदय में बड़े ही हर्षित हुए। श्रेष्ठ मुनिगण वेदमन्त्रों का उच्चारण करने लगे और देवगण शिवजी का जय-जयकार करने लगे।","When Mahesha (Shiva) took Parvati’s hand in marriage, all the gods, including Indra and the others, rejoiced greatly in their hearts. The foremost sages began reciting the Vedic मंत्रs, and the gods raised cries of victory for Shankar.",{},{"hi":116,"en":117},"पानिग्रहन जब कीन्ह महेसा","Panigrahan jab kinha mahesa","\u002Fbalkand\u002Fpanigrahan-jab-kinha-mahesa",{},"panigrahan-jab-kinha-mahesa","balkand\u002Fpanigrahan-jab-kinha-mahesa","पानिग्रहन जब कीन्ह महेसा। हियँ हरषे तब सकल सुरेसा॥\nबेदमंत्र मुनिबर उच्चरहीं। जय जय जय संकर सुर करहीं॥","pānigrahana jaba kīhna mahesā। hiyaṃ haraṣe taba sakala suresā॥\nbedamantra munibara uccarahīṃ। jaya jaya jaya saṃkara sura karahīṃ॥",582,{"en":126,"hi":127},"2","२","d92fvL2oX_9ncvGhTf6Uj5FXDLyaflEpAwELTDRKCOQ",{"id":130,"title":131,"body":8,"description":8,"displayTitle":8,"extension":15,"groupId":81,"indexInGroup":30,"kanda":41,"meaning":132,"meta":135,"navLabel":136,"navigation":28,"parentEpisode":80,"path":139,"seo":140,"slug":141,"stem":142,"text":143,"textIAST":144,"type":102,"verseIndex":145,"verseLabel":146,"__hash__":149},"verses\u002Fbalkand\u002Fbajahim-bajan-bibidh-bidhana.yml","Bajahim Bajan Bibidh Bidhana",{"hi":133,"en":134},"अनेकों प्रकार के बाजे बजने लगे। आकाश से नाना प्रकार के फूलों की वर्षा हुई। शिव-पार्वती का विवाह हो गया। सारे ब्रह्माण्ड में आनन्द भर गया।","In many different ways the musical instruments began to play. A rain of many kinds of flowers fell from the sky. Shiva and Girija were married, and joy filled the entire universe.",{},{"hi":137,"en":138},"बाजहिं बाजन बिबिध बिधाना","Bajahim bajan bibidh bidhana","\u002Fbalkand\u002Fbajahim-bajan-bibidh-bidhana",{},"bajahim-bajan-bibidh-bidhana","balkand\u002Fbajahim-bajan-bibidh-bidhana","बाजहिं बाजन बिबिध बिधाना। सुमनबृष्टि नभ भै बिधि नाना॥\nहर गिरिजा कर भयउ बिबाहू। सकल भुवन भरि रहा उछाहू॥","bājahiṃ bājana bibidha bidhānā। sumanabṛṣṭi nabha bhaī bidhi nānā॥\nhara girijā kara bhayau bibāhū। sakala bhuvana bhari rahā uchāhū॥",583,{"en":147,"hi":148},"3","३","mYd67B_F3NBd8MCuxdNEtf24VLQ-wR2ZD7rL1xbSLTs",{"id":151,"title":152,"body":8,"description":8,"displayTitle":8,"extension":15,"groupId":81,"indexInGroup":153,"kanda":41,"meaning":154,"meta":157,"navLabel":158,"navigation":28,"parentEpisode":80,"path":161,"seo":162,"slug":163,"stem":164,"text":165,"textIAST":166,"type":102,"verseIndex":167,"verseLabel":168,"__hash__":171},"verses\u002Fbalkand\u002Fdaseen-das-turag-rath-naga.yml","Daseen Das Turag Rath Naga",3,{"hi":155,"en":156},"दासी, दास, घोड़े, रथ, हाथी, गायें, वस्त्र, मणि और वस्तु-विभाग, अन्न तथा सोने के बर्तन भर कर दिये गये। दहेज दिया गया, जिसका वर्णन नहीं किया जा सकता।","Female attendants, male attendants, horses, chariots, elephants, cows, garments, jewels, and other valuables; food and golden vessels were given in abundance. The dowry was bestowed in such quantity that it cannot be described.",{},{"hi":159,"en":160},"दासीं दास तुरग रथ नागा","Daseen das turag rath naga","\u002Fbalkand\u002Fdaseen-das-turag-rath-naga",{},"daseen-das-turag-rath-naga","balkand\u002Fdaseen-das-turag-rath-naga","दासीं दास तुरग रथ नागा। धेनु बसन मनि बस्तु बिभागा॥\nअन्न कनकभाजन भरि जाना। दाइज दीन्ह न जाइ बखाना॥","dāsīṃ dāsa turaga ratha nāgā। dhenu basana mani bastu bibhāgā॥\nanna kanakabhājana bhari jānā। dāj i dīhna na jāi bakhānā॥",584,{"en":169,"hi":170},"4","४","79slRPQ0EJqsraL7MLvfv5AsPP4gUFiAvJzw-BOlXZ8",{"id":173,"title":174,"body":8,"description":8,"displayTitle":8,"extension":15,"groupId":81,"indexInGroup":175,"kanda":41,"meaning":176,"meta":179,"navLabel":180,"navigation":28,"parentEpisode":80,"path":183,"seo":184,"slug":185,"stem":186,"text":187,"textIAST":188,"type":189,"verseIndex":190,"verseLabel":191,"__hash__":193},"verses\u002Fbalkand\u002Fdaij-diyo-bahu-bhanti-puni-kar.yml","Daij Diyo Bahu Bhanti Puni Kar",4,{"hi":177,"en":178},"बहुत प्रकार का दहेज देकर, फिर हाथ जोड़कर हिमाचल ने कहा-हे शंकर ! आप पूर्णकाम हैं, मैं आपको क्या दे सकता हूँ? [इतना कहकर] वे शिवजी के चरणकमल पकड़कर रह गये। तब कृपा के सागर शिवजी ने अपने ससुर का सभी प्रकार से समाधान किया। फिर प्रेम से परिपूर्ण हृदय मैना जी ने शिवजी के चरणकमल पकड़े [और कहा--]॥","After giving many kinds of gifts, Himachala folded his hands and said, “O Shankar, You are पूर्णकाम—fully accomplished. What can I possibly give You?” Saying this, he remained holding Shiva’s lotus feet. Then Shiva, the ocean of mercy, fully satisfied his father-in-law in every way. After that, Mayna, her heart overflowing with love, held Shiva’s lotus feet.",{},{"hi":181,"en":182},"दाइज दियो बहु भाँति पुनि कर","Daij diyo bahu bhanti puni kar","\u002Fbalkand\u002Fdaij-diyo-bahu-bhanti-puni-kar",{},"daij-diyo-bahu-bhanti-puni-kar","balkand\u002Fdaij-diyo-bahu-bhanti-puni-kar","दाइज दियो बहु भाँति पुनि कर जोरि हिमभूधर कह्यो।\nका देउँ पूरनकाम संकर चरन पंकज गहि रह्यो॥\nसिवँ कृपासागर ससुर कर संतोषु सब भाँतिहिं कियो।\nपुनि गहे पद पाथोज मयनाँ प्रेम परिपूरन हियो॥","dāj i diyo bahu bhāṃti puni kara jori himabhūdhar kahyo।\nkā deuṃ pūranakāma saṃkara carana paṃkaja gahi rahyo॥\nsivaṃ kṛpāsāgara sasura kara saṃtoṣu saba bhāṃtihiṃ kiyo।\npuni gahe pada pāthoja mayanāṃ prema paripūrana hiyо॥","chhand",585,{"en":192,"hi":192},"","Y62HAP2WYXiIX5c5hKUSMEOZeINBYiE-MQUzGg-9IlM",{"id":195,"title":196,"body":8,"description":8,"displayTitle":8,"extension":15,"groupId":81,"indexInGroup":197,"kanda":41,"meaning":198,"meta":201,"navLabel":202,"navigation":28,"parentEpisode":80,"path":205,"seo":206,"slug":207,"stem":208,"text":209,"textIAST":210,"type":211,"verseIndex":212,"verseLabel":213,"__hash__":216},"verses\u002Fbalkand\u002Fnath-uma-mam-pran-sam-grihakimkari.yml","Nath Uma Mam Pran Sam Grihakimkari",5,{"hi":199,"en":200},"हे नाथ! यह उमा मुझे मेरे प्राणों के समान [प्यारी] है। आप इसे अपने घर की टहलनी बनाइयेगा और इसके सब अपराधों को क्षमा करते रहियेगा। अब प्रसन्न होकर मुझे यही वर दीजिये।","O Lord, Uma is to me as dear as my own life. Please make her the maid-servant of Your house and keep forgiving all her faults. Now, be pleased and grant me this boon.",{},{"hi":203,"en":204},"नाथ उमा मम प्रान सम गृहकिंकरी","Nath uma mam pran sam grihakimkari","\u002Fbalkand\u002Fnath-uma-mam-pran-sam-grihakimkari",{},"nath-uma-mam-pran-sam-grihakimkari","balkand\u002Fnath-uma-mam-pran-sam-grihakimkari","नाथ उमा मम प्रान सम गृहकिंकरी करेहु।\nछमेहु सकल अपराध अब होइ प्रसन्न बरु देहु॥","nātha umā mama prāna sama gṛhakinkarī karehu।\nchamehu sakala aparādha aba hoi prasanna baru dehu॥","doha",586,{"en":214,"hi":215},"101","१०१","l__WJlk4Wljk_OtWWTkXrcYVZSYfbw7Q-wj6A-LngzM",{"id":218,"title":219,"body":8,"description":8,"displayTitle":8,"extension":15,"groupId":220,"indexInGroup":88,"kanda":41,"meaning":221,"meta":224,"navLabel":225,"navigation":28,"parentEpisode":80,"path":228,"seo":229,"slug":230,"stem":231,"text":232,"textIAST":233,"type":102,"verseIndex":234,"verseLabel":235,"__hash__":236},"verses\u002Fbalkand\u002Fbahu-bidhi-sambhu-sasu-samujhai.yml","Bahu Bidhi Sambhu Sasu Samujhai",102,{"hi":222,"en":223},"शिवजी ने बहुत तरह से अपनी सास को समझाया। तब वे शिवजी के चरणों में सिर नवाकर घर गयीं। फिर माता ने उमा को बुला लिया और गोद में बैठाकर यह सुन्दर सीख दी--।","Shiva explained many things to his mother-in-law, and then she went home, bowing her head at his feet. After that, the mother called Uma to her, seated her in her lap, and gave her this beautiful counsel—",{},{"hi":226,"en":227},"बहु बिधि संभु सासु समुझाई","Bahu bidhi sambhu sasu samujhai","\u002Fbalkand\u002Fbahu-bidhi-sambhu-sasu-samujhai",{},"bahu-bidhi-sambhu-sasu-samujhai","balkand\u002Fbahu-bidhi-sambhu-sasu-samujhai","बहु बिधि संभु सासु समुझाई। गवनी भवन चरन सिरु नाई॥\nजननीं उमा बोलि तब लीन्ही। लै उछंग सुंदर सिख दीन्ही॥","bahu bidhi saṃbhu sāsu samujhāī। gavanī bhavana carana siru nāī॥\njananīṃ umā boli taba līnhī। lai uchaṃga sundara sikha dīnhī॥",587,{"en":105,"hi":106},"0hSeEJ8BMqSMYB_uc_xom02R1e66gRAsjp7uISKqvOc",{"id":238,"title":239,"body":8,"description":8,"displayTitle":8,"extension":15,"groupId":220,"indexInGroup":35,"kanda":41,"meaning":240,"meta":243,"navLabel":244,"navigation":28,"parentEpisode":80,"path":247,"seo":248,"slug":249,"stem":250,"text":251,"textIAST":252,"type":102,"verseIndex":253,"verseLabel":254,"__hash__":255},"verses\u002Fbalkand\u002Fkarehu-sada-sankar-pad-puja.yml","Karehu Sada Sankar Pad Puja",{"hi":241,"en":242},"हे पार्वती! तू सदा शिवजी के चरणों की पूजा करना, नारियों का यही धर्म है। उनके लिये पति ही देवता है और कोई देवता नहीं है। इस प्रकार की बातें कहते-कहते उनकी आँखों में आँसू भर आये और उन्होंने कन्या को छाती से चिपटा लिया।","O Parvati, always worship the feet of Shankar; this is the duty of women. For them, the husband is the only god, and no other. As she spoke, tears filled her eyes, and she drew the girl close to her breast.",{},{"hi":245,"en":246},"करेहु सदा संकर पद पूजा","Karehu sada sankar pad puja","\u002Fbalkand\u002Fkarehu-sada-sankar-pad-puja",{},"karehu-sada-sankar-pad-puja","balkand\u002Fkarehu-sada-sankar-pad-puja","करेहु सदा संकर पद पूजा। नारिधरमु पति देउ न दूजा॥\nबचन कहत भरे लोचन बारी। बहुरि लाइ उर लीन्हि कुमारी॥","karehu sadā saṃkara pada pūjā। nāridharamu pati deu na dūjā॥\nbacana kahata bhare locana bārī। bahuri lāi ura līnhi kumārī॥",588,{"en":126,"hi":127},"YPjcIrtqUcdZpBqPWUWOsGLbR1c5lCyCcepjwzWZw_8",{"id":257,"title":258,"body":8,"description":8,"displayTitle":8,"extension":15,"groupId":220,"indexInGroup":30,"kanda":41,"meaning":259,"meta":262,"navLabel":263,"navigation":28,"parentEpisode":80,"path":266,"seo":267,"slug":268,"stem":269,"text":270,"textIAST":271,"type":102,"verseIndex":272,"verseLabel":273,"__hash__":274},"verses\u002Fbalkand\u002Fkat-bidhi-srijeen-nari-jag-maheen.yml","Kat Bidhi Srijeen Nari Jag Maheen",{"hi":260,"en":261},"किस विधि से जगत् में स्त्री को रचा गया? पराधीन को सपने में भी सुख नहीं मिलता। यह कहते हुए माता प्रेम में अत्यन्त विकल हो गयीं, परन्तु कुसमय जानकर धीरज धरा।","By what manner was woman created in the world? For the dependent, there is no happiness even in a dream. Speaking thus, the mother became overwhelmed with love, but, considering it an inopportune moment, she held herself with patience.",{},{"hi":264,"en":265},"कत बिधि सृजीं नारि जग माहीं","Kat bidhi srijeen nari jag maheen","\u002Fbalkand\u002Fkat-bidhi-srijeen-nari-jag-maheen",{},"kat-bidhi-srijeen-nari-jag-maheen","balkand\u002Fkat-bidhi-srijeen-nari-jag-maheen","कत बिधि सृजीं नारि जग माहीं। पराधीन सपनेहुँ सुखु नाहीं॥\nभै अति प्रेम बिकल महतारी। धीरजु कीन्ह कुसमय बिचारी॥","kata bidhi sṛjīṃ nāri jaga māhīṃ। parādhīna sapanehuṃ sukhu nāhīṃ॥\nbhaī ati prema bikala mahatārī। dhīraju kīhna kusamaya bicārī॥",589,{"en":147,"hi":148},"cXR4umxgEGddHNKZm636bsvwNhPnweX8mfZLGuSJnvQ",{"id":276,"title":277,"body":8,"description":8,"displayTitle":8,"extension":15,"groupId":220,"indexInGroup":153,"kanda":41,"meaning":278,"meta":281,"navLabel":282,"navigation":28,"parentEpisode":80,"path":285,"seo":286,"slug":287,"stem":288,"text":289,"textIAST":290,"type":102,"verseIndex":291,"verseLabel":292,"__hash__":293},"verses\u002Fbalkand\u002Fpuni-puni-milati-parati-gahi-charna.yml","Puni Puni Milati Parati Gahi Charna",{"hi":279,"en":280},"मैना बार-बार मिलती हैं और पार्वती के चरणों को पकड़कर गिर पड़ती हैं। बड़ा ही प्रेम है, कुछ वर्णन नहीं किया जाता। भवानी सब स्त्रियों से मिल-भेंटकर फिर अपनी माता के हृदय से जा लिपटीं।","Mayna met her again and again and kept falling at Parvati’s feet, holding them. Such was her great love that it could not be described. Bhavani met all the women and then again clung to her mother’s bosom.",{},{"hi":283,"en":284},"पुनि पुनि मिलति परति गहि चरना","Puni puni milati parati gahi charna","\u002Fbalkand\u002Fpuni-puni-milati-parati-gahi-charna",{},"puni-puni-milati-parati-gahi-charna","balkand\u002Fpuni-puni-milati-parati-gahi-charna","पुनि पुनि मिलति परति गहि चरना। परम प्रेमु कछु जाइ न बरना॥\nसब नारिन्ह मिलि भेटि भवानी। जाइ जननि उर पुनि लपटानी॥","puni puni milati parati gahi caranā। parama premu kachu jāi na baranā॥\nsaba nārinhaṃ mili bheṭi bhavānī। jāi janani ura puni lapaṭānī॥",590,{"en":169,"hi":170},"HHagRxlilJpxntT2kf91x1jVoFNdxwmIRKEgL9tE9gc",{"id":295,"title":296,"body":8,"description":8,"displayTitle":8,"extension":15,"groupId":220,"indexInGroup":175,"kanda":41,"meaning":297,"meta":300,"navLabel":301,"navigation":28,"parentEpisode":80,"path":304,"seo":305,"slug":306,"stem":307,"text":308,"textIAST":309,"type":189,"verseIndex":310,"verseLabel":311,"__hash__":312},"verses\u002Fbalkand\u002Fjananihi-bahuri-mili-chali-uchit-asees.yml","Jananihi Bahuri Mili Chali Uchit Asees",{"hi":298,"en":299},"पार्वतीजी माता से फिर मिलकर चलीं, सब किसी ने उन्हें उचित आशीर्वाद दिये। पार्वतीजी फिर-फिर कर माता की ओर देखती जाती थीं। तब सखियाँ उन्हें शिवजी के पास ले गयीं। महादेवजी सब याचकों को सन्तुष्ट कर पार्वती के साथ घर (कैलास) को चले। सब देवता प्रसन्न होकर फूलों की वर्षा करने लगे और आकाश में सुन्दर नगाड़े बजने लगे॥","Parvati met her mother once more and then departed, receiving suitable blessings from everyone. Again and again she looked back toward her mother. Then the companions led her to Shiva. Mahadev satisfied all the petitioners and went home (to Kailasa) with Parvati. All the gods rejoiced, showered flowers, and fine drums sounded in the sky.",{},{"hi":302,"en":303},"जननिहि बहुरि मिलि चली उचित असीस","Jananihi bahuri mili chali uchit asees","\u002Fbalkand\u002Fjananihi-bahuri-mili-chali-uchit-asees",{},"jananihi-bahuri-mili-chali-uchit-asees","balkand\u002Fjananihi-bahuri-mili-chali-uchit-asees","जननिहि बहुरि मिलि चली उचित असीस सब काहूँ दईं।\nफिरि फिरि बिलोकति मातु तन तब सखीं लै सिव पहिं गईं॥\nजाचक सकल संतोषि संकरु उमा सहित भवन चले।\nसब अमर हरषे सुमन बरषि निसान नभ बाजे भले॥","jananihi bahuri mili calī ucita asīsa saba kāhūṃ daīṃ।\nphiri phiri bilokati mātu tana taba sakhīṃ lai siva pahiṃ gaīṃ॥\njācaka sakala santoṣi saṃkaru umā sahita bhavana cale।\nsaba amara haraṣe sumana baraṣi nisāna nabha bājē bhale॥",591,{"en":192,"hi":192},"yjCFToBnCR5Jag7DaeGWiIzuGZCpnXKgD2q4aw751XQ",{"id":314,"title":315,"body":8,"description":8,"displayTitle":8,"extension":15,"groupId":220,"indexInGroup":197,"kanda":41,"meaning":316,"meta":319,"navLabel":320,"navigation":28,"parentEpisode":80,"path":323,"seo":324,"slug":325,"stem":326,"text":327,"textIAST":328,"type":211,"verseIndex":329,"verseLabel":330,"__hash__":333},"verses\u002Fbalkand\u002Fchale-sang-himavamtu-tab-pahunchavan-ati.yml","Chale Sang Himavamtu Tab Pahunchavan Ati",{"hi":317,"en":318},"तब हिमवान् अत्यन्त प्रेम से शिवजी को पहुँचाने के लिये साथ चले। वृषकेतु (शिवजी) ने बहुत तरह से उन्हें सन्तोष कराकर विदा किया।","Then Himavan accompanied them with great affection in order to see Shiva off. Vrisaketu (Shiva) pleased him in many ways and bid him farewell.",{},{"hi":321,"en":322},"चले संग हिमवंतु तब पहुँचावन अति","Chale sang himavamtu tab pahunchavan ati","\u002Fbalkand\u002Fchale-sang-himavamtu-tab-pahunchavan-ati",{},"chale-sang-himavamtu-tab-pahunchavan-ati","balkand\u002Fchale-sang-himavamtu-tab-pahunchavan-ati","चले संग हिमवंतु तब पहुँचावन अति हेतु।\nबिबिध भाँति परितोषु करि बिदा कीन्ह बृषकेतु॥","cale saṃga himavantu taba pahucāvana ati hetu।\nbibidha bhāṃti paritoṣu kari bidā kīhna bṛṣaketu॥",592,{"en":331,"hi":332},"102","१०२","KibJS4YS_HfD5id-tDhElodN2uNbLjENV_LBEjmFFq4",{"id":335,"title":336,"body":8,"description":8,"displayTitle":8,"extension":15,"groupId":337,"indexInGroup":88,"kanda":41,"meaning":338,"meta":341,"navLabel":342,"navigation":28,"parentEpisode":80,"path":345,"seo":346,"slug":347,"stem":348,"text":349,"textIAST":350,"type":102,"verseIndex":351,"verseLabel":352,"__hash__":353},"verses\u002Fbalkand\u002Fturat-bhavan-ae-giriraee.yml","Turat Bhavan Ae Giriraee",103,{"hi":339,"en":340},"पर्वतराज हिमाचल तुरंत घर आये और उन्होंने सब पर्वतों और सरोवरों को बुलाया। हिमवान् ने आदर, दान, विनय और बहुत सम्मानपूर्वक सबकी विदाई की।","The king of mountains, Himachal, came home at once and summoned all the mountains and lakes. Himavan took leave of all with honor, gifts, humility, and great respect.",{},{"hi":343,"en":344},"तुरत भवन आए गिरिराई","Turat bhavan ae giriraee","\u002Fbalkand\u002Fturat-bhavan-ae-giriraee",{},"turat-bhavan-ae-giriraee","balkand\u002Fturat-bhavan-ae-giriraee","तुरत भवन आए गिरिराई। सकल सैल सर लिए बोलाई॥\nआदर दान बिनय बहुमाना। सब कर बिदा कीन्ह हिमवाना॥","turata bhavana āe girirāī। sakala saila sara liye bolāī॥\nādara dāna binaya bahumānā। saba kara bidā kīnha himavānā॥",593,{"en":105,"hi":106},"RJhhF7TECQYa43BGwGk-tAdIDIUTUQRVKqlmcyGJau4",{"id":355,"title":356,"body":8,"description":8,"displayTitle":8,"extension":15,"groupId":337,"indexInGroup":35,"kanda":41,"meaning":357,"meta":360,"navLabel":361,"navigation":28,"parentEpisode":80,"path":364,"seo":365,"slug":366,"stem":367,"text":368,"textIAST":369,"type":102,"verseIndex":370,"verseLabel":371,"__hash__":372},"verses\u002Fbalkand\u002Fjabahim-sambhu-kailasahim-ae.yml","Jabahim Sambhu Kailasahim Ae",{"hi":358,"en":359},"जब शिवजी कैलास पर्वत पर पहुँचे, तब सब देवता अपने-अपने लोकों को चले गये। [तुलसीदासजी कहते हैं कि] पार्वतीजी और शिवजी जगत् के माता-पिता हैं, इसीलिए मैं उनके सिंगार का वर्णन नहीं करता।","When Shiva reached Mount Kailasa, all the gods departed to their own realms. [Tulsidas says:] Bhavani and Shiva are the parents of the world, so I do not describe their adornment.",{},{"hi":362,"en":363},"जबहिं संभु कैलासहिं आए","Jabahim sambhu kailasahim ae","\u002Fbalkand\u002Fjabahim-sambhu-kailasahim-ae",{},"jabahim-sambhu-kailasahim-ae","balkand\u002Fjabahim-sambhu-kailasahim-ae","जबहिं संभु कैलासहिं आए। सुर सब निज निज लोक सिधाए॥\nजगत मातु पितु संभु भवानी। तेहिं सिंगारु न कहउँ बखानी॥","jabahiṃ sambhu kailāsahiṃ āe। sura saba nija nija loka sidhāe॥\njagata mātu pitu sambhu bhavānī। tehiṃ siṅgāru na kahauṃ bakhānī॥",594,{"en":126,"hi":127},"9dp2NM39yH0eBBsvAw1XoaWPzLO2Z1hGeAm-Ae8xX7g",{"id":374,"title":375,"body":8,"description":8,"displayTitle":8,"extension":15,"groupId":337,"indexInGroup":30,"kanda":41,"meaning":376,"meta":379,"navLabel":380,"navigation":28,"parentEpisode":80,"path":383,"seo":384,"slug":385,"stem":386,"text":387,"textIAST":388,"type":102,"verseIndex":389,"verseLabel":390,"__hash__":391},"verses\u002Fbalkand\u002Fkarahim-bibidh-bidhi-bhog-bilasa.yml","Karahim Bibidh Bidhi Bhog Bilasa",{"hi":377,"en":378},"शिव-पार्वती विविध प्रकार के भोग-विलास करते हुए अपने गणों सहित कैलास पर रहने लगे। वे नित्य नये विहार करते थे। इस प्रकार बहुत समय बीत गया।","Shiva and Parvati, together with their attendant spirits, dwelt on Kailasa enjoying many kinds of pleasures and delights. Their pastimes were ever new. In this way, a great deal of time passed.",{},{"hi":381,"en":382},"करहिं बिबिध बिधि भोग बिलासा","Karahim bibidh bidhi bhog bilasa","\u002Fbalkand\u002Fkarahim-bibidh-bidhi-bhog-bilasa",{},"karahim-bibidh-bidhi-bhog-bilasa","balkand\u002Fkarahim-bibidh-bidhi-bhog-bilasa","करहिं बिबिध बिधि भोग बिलासा। गनन्ह समेत बसहिं कैलासा॥\nहर गिरिजा बिहार नित नयऊ। एहि बिधि बिपुल काल चलि गयऊ॥","karahiṃ bibidha bidhi bhoga bilāsā। gananhaṃ sameta basahiṃ kailāsā॥\nhara girijā bihāra nita nayau। ehi bidhi bipula kāla cali gayau॥",595,{"en":147,"hi":148},"IY5V6Z16-ujx0Ti59hY9QiV60RkBCEBvfKfkbDUoZuw",{"id":393,"title":394,"body":8,"description":8,"displayTitle":8,"extension":15,"groupId":337,"indexInGroup":153,"kanda":41,"meaning":395,"meta":398,"navLabel":399,"navigation":28,"parentEpisode":80,"path":402,"seo":403,"slug":404,"stem":405,"text":406,"textIAST":407,"type":102,"verseIndex":408,"verseLabel":409,"__hash__":410},"verses\u002Fbalkand\u002Ftab-janameu-shatabadan-kumara.yml","Tab Janameu Shatabadan Kumara",{"hi":396,"en":397},"तब छः मुख वाले कुमार (स्वामिकार्तिक) का जन्म हुआ, जिन्होंने युद्ध में तारकासुर को मारा। वेद, शास्त्र और पुराणों में स्वामिकार्तिक के जन्म की कथा प्रसिद्ध है और सारा जगत् उसे जानता है।","Then the six-faced prince was born, the one who killed the demon Taraka in battle. In the scriptures, Vedas, and Puranas, the story of Shanmukha’s birth is famous, and the whole world knows it.",{},{"hi":400,"en":401},"तब जनमेउ षटबदन कुमारा","Tab janameu shatabadan kumara","\u002Fbalkand\u002Ftab-janameu-shatabadan-kumara",{},"tab-janameu-shatabadan-kumara","balkand\u002Ftab-janameu-shatabadan-kumara","तब जनमेउ षटबदन कुमारा। तारकु असुरु समर जेहिं मारा॥\nआगम निगम प्रसिद्ध पुराना। षन्मुख जन्मु सकल जग जाना॥","taba janmeu ṣaṭabadana kumārā। tāraku asuru samara jehiṃ mārā॥\nāgama nigama prasiddha purānā। ṣaṇmukha janmu sakala jaga jānā॥",596,{"en":169,"hi":170},"dSqOV7IEOdrsnDrZs1vk-wjJB_GkeG22KmXrEoc12Jw",{"id":412,"title":413,"body":8,"description":8,"displayTitle":8,"extension":15,"groupId":337,"indexInGroup":175,"kanda":41,"meaning":414,"meta":417,"navLabel":418,"navigation":28,"parentEpisode":80,"path":421,"seo":422,"slug":423,"stem":424,"text":425,"textIAST":426,"type":189,"verseIndex":427,"verseLabel":428,"__hash__":429},"verses\u002Fbalkand\u002Fjagu-jan-shanmukh-janmu-karmu-pratapu.yml","Jagu Jan Shanmukh Janmu Karmu Pratapu",{"hi":415,"en":416},"षडानन (स्वामिकार्तिक) के जन्म, कर्म, प्रताप और महान पुरुषार्थ को सारा जगत् जानता है। इसलिये मैंने वृषकेतु (शिवजी) के पुत्र का चरित्र संक्षेप से ही कहा है। शिव-पार्वती के विवाह की इस कथा को जो स्त्री-पुरुष कहेंगे और गायेंगे, वे कल्याण के काज, विवाह-मंगलों में सदा सुख पावेंगे॥","The whole world knows the birth, deeds, valor, and great heroism of the six-faced one. Therefore I have narrated only briefly the story of the son of Vrishaketu (Shiva). Those men and women who speak and sing this account of the marriage of Uma and Shiva will always find happiness in auspicious works and wedding celebrations.",{},{"hi":419,"en":420},"जगु जान षन्मुख जन्मु कर्मु प्रतापु","Jagu jan shanmukh janmu karmu pratapu","\u002Fbalkand\u002Fjagu-jan-shanmukh-janmu-karmu-pratapu",{},"jagu-jan-shanmukh-janmu-karmu-pratapu","balkand\u002Fjagu-jan-shanmukh-janmu-karmu-pratapu","जगु जान षन्मुख जन्मु कर्मु प्रतापु पुरुषारथु महा।\nतेहि हेतु मैं बृषकेतु सुत कर चरित संछेपहिं कहा॥\nयह उमा संभु बिबाहु जे नर नारि कहहिं जे गावहीं।\nकल्यान काज बिबाह मंगल सर्बदा सुखु पावहीं॥","jagu jāna ṣaṇmukha janmu karmu pratāpu puruṣārathu mahā।\ntehi hetu maiṃ bṛṣaketu suta kara carita sañchepahiṃ kahā॥\nyaha umā sambhu bibāhu je nara nāri kahahiṃ je gāvahīṃ।\nkalyāna kāja bibāha maṅgala sarbadā sukhu pāvahīṃ॥",597,{"en":192,"hi":192},"Oz-OTxDOJNsa1RRk5V8FYXjYoHk_30Ql4B56iIuxddc",{"id":431,"title":432,"body":8,"description":8,"displayTitle":8,"extension":15,"groupId":337,"indexInGroup":197,"kanda":41,"meaning":433,"meta":436,"navLabel":437,"navigation":28,"parentEpisode":80,"path":440,"seo":441,"slug":442,"stem":443,"text":444,"textIAST":445,"type":211,"verseIndex":446,"verseLabel":447,"__hash__":450},"verses\u002Fbalkand\u002Fcharat-simdhu-girija-raman-bed-na.yml","Charat Simdhu Girija Raman Bed Na",{"hi":434,"en":435},"गिरिजापति महादेवजी का चरित्र समुद्र के समान (अपार) है, उसका पार वेद भी नहीं पाते। तब अत्यन्त मन्दबुद्धि और गँवार तुलसीदास उसका वर्णन कैसे कर सकता है!","The character of Girijapati Mahadeva is like an ocean, boundless and unfathomable; even the Vedas cannot reach its far shore. How, then, can Tulsidas, so dull-witted and rustic, ever describe it?",{},{"hi":438,"en":439},"चरित सिंधु गिरिजा रमन बेद न","Charat simdhu girija raman bed na","\u002Fbalkand\u002Fcharat-simdhu-girija-raman-bed-na",{},"charat-simdhu-girija-raman-bed-na","balkand\u002Fcharat-simdhu-girija-raman-bed-na","चरित सिंधु गिरिजा रमन बेद न पावहिं पारु।\nबरनै तुलसीदासु किमि अति मतिमंद गवाँरु॥","carita sindhu girijā ramana beda na pāvahiṃ pāru।\nbaranai tulasīdāsu kimi ati matimanda gavām̐ru॥",598,{"en":448,"hi":449},"103","१०३","MxFD51K7r2wkocBqjpyDdZChUzfLukITPi4tIxBF8hM",{"id":452,"title":453,"body":8,"description":8,"displayTitle":8,"extension":15,"groupId":454,"indexInGroup":88,"kanda":41,"meaning":455,"meta":458,"navLabel":459,"navigation":28,"parentEpisode":80,"path":462,"seo":463,"slug":464,"stem":465,"text":466,"textIAST":467,"type":102,"verseIndex":468,"verseLabel":469,"__hash__":470},"verses\u002Fbalkand\u002Fsambhu-charat-suni-saras-suhava.yml","Sambhu Charat Suni Saras Suhava",104,{"hi":456,"en":457},"शिवजी के रसीले और सुहावने चरित्र को सुनकर मुनि भरद्वाजजी ने बहुत ही सुख पाया। कथा सुनने की उनकी लालसा बहुत बढ़ गयी। नेत्रों में जल भर आया तथा रोमावली खड़ी हो गयी।","Hearing the sweet and delightful story of Shiva, sage Bharadwaj was greatly pleased. His longing to hear the tale increased greatly. Tears filled his eyes, and the hairs of his body stood on end.",{},{"hi":460,"en":461},"संभु चरित सुनि सरस सुहावा","Sambhu charat suni saras suhava","\u002Fbalkand\u002Fsambhu-charat-suni-saras-suhava",{},"sambhu-charat-suni-saras-suhava","balkand\u002Fsambhu-charat-suni-saras-suhava","संभु चरित सुनि सरस सुहावा। भरद्वाज मुनि अति सुखु पावा॥\nबहु लालसा कथा पर बाढ़ी। नयनन्हि नीरु रोमावलि ठाढ़ी॥","sambhu carita suni sarasa suhāvā। bharadvāja muni ati sukhu pāvā॥\nbahu lālasā kathā para bāṛhī। nayananhi nīru romāvali ṭhāṛhī॥",599,{"en":105,"hi":106},"K8g2UCQTMLB57BfGfQsThOw8hZw1B6Z36hj-ZcoUcGU",{"id":472,"title":473,"body":8,"description":8,"displayTitle":8,"extension":15,"groupId":454,"indexInGroup":35,"kanda":41,"meaning":474,"meta":477,"navLabel":478,"navigation":28,"parentEpisode":80,"path":481,"seo":482,"slug":483,"stem":484,"text":485,"textIAST":486,"type":102,"verseIndex":487,"verseLabel":488,"__hash__":489},"verses\u002Fbalkand\u002Fprem-bibas-mukh-aav-na-bani.yml","Prem Bibas Mukh Aav Na Bani",{"hi":475,"en":476},"वे प्रेम में मुग्ध हो गये, मुख से वाणी नहीं निकलती। उनकी यह दशा देखकर ज्ञानी मुनि याज्ञवल्क्य बहुत प्रसन्न हुए [और बोले--] हे मुनीश! अहा हा! तुम्हारा जन्म धन्य है; तुमको गौरीपति शिवजी प्राणों के समान प्रिय हैं।","Overwhelmed by love, speech would not come to his lips. Seeing his condition, the wise sage Yajnavalkya became delighted and said, “O great sage, blessed indeed is your birth; Shiva, Lord of Gauri, is dear to you as life itself.”",{},{"hi":479,"en":480},"प्रेम बिबस मुख आव न बानी","Prem bibas mukh aav na bani","\u002Fbalkand\u002Fprem-bibas-mukh-aav-na-bani",{},"prem-bibas-mukh-aav-na-bani","balkand\u002Fprem-bibas-mukh-aav-na-bani","प्रेम बिबस मुख आव न बानी। दसा देखि हरषे मुनि ग्यानी॥\nअहो धन्य तव जन्मु मुनीसा। तुम्हहि प्रान सम प्रिय गौरीसा॥","prema bibasa mukha āva na bānī। dasā dekhi haraṣe muni gyānī॥\naho dhanya tava janmu munīsā। tumhahiṃ prāna sama priya gaurīsā॥",600,{"en":126,"hi":127},"PWbhYExqLDYc-z2sWaNkjkv4OMCIWLWiJDHuG2k_6iY",{"id":491,"title":492,"body":8,"description":8,"displayTitle":8,"extension":15,"groupId":454,"indexInGroup":30,"kanda":41,"meaning":493,"meta":496,"navLabel":497,"navigation":28,"parentEpisode":80,"path":500,"seo":501,"slug":502,"stem":503,"text":504,"textIAST":505,"type":102,"verseIndex":506,"verseLabel":507,"__hash__":508},"verses\u002Fbalkand\u002Fsiv-pad-kamal-jinhahi-rati-nahin.yml","Siv Pad Kamal Jinhahi Rati Nahin",{"hi":494,"en":495},"शिवजी के चरणकमलों में जिनकी प्रीति नहीं है, वे श्रीरामचन्द्रजी को स्वप्न में भी अच्छे नहीं लगते। विश्वनाथ श्रीशिवजी के चरणों में निष्कपट (विशुद्ध) प्रेम होना यही रामभक्त का लक्षण है।","Those who do not love Shiva’s lotus feet are not pleasing to Rama even in a dream. Having simple, unfeigned love for the feet of Vishwanath Shiva is the mark of a devotee of Rama.",{},{"hi":498,"en":499},"सिव पद कमल जिन्हहि रति नाहीं","Siv pad kamal jinhahi rati nahin","\u002Fbalkand\u002Fsiv-pad-kamal-jinhahi-rati-nahin",{},"siv-pad-kamal-jinhahi-rati-nahin","balkand\u002Fsiv-pad-kamal-jinhahi-rati-nahin","सिव पद कमल जिन्हहि रति नाहीं। रामहि ते सपनेहुँ न सोहाहीं॥\nबिनु छल बिस्वनाथ पद नेहू। राम भगत कर लच्छन एहू॥","siva pada kamala jinhahi rati nāhīṃ। rāmahi te sapanehūṃ na sohāhīṃ॥\nbinu chala bisvanātha pada nehū। rāma bhagata kara lacchana ehū॥",601,{"en":147,"hi":148},"CTRYEZ_eyDyq9mMnJGGQZFwANof1FWaDRyIU-0k3t44",{"id":510,"title":511,"body":8,"description":8,"displayTitle":8,"extension":15,"groupId":454,"indexInGroup":153,"kanda":41,"meaning":512,"meta":515,"navLabel":516,"navigation":28,"parentEpisode":80,"path":519,"seo":520,"slug":521,"stem":522,"text":523,"textIAST":524,"type":102,"verseIndex":525,"verseLabel":526,"__hash__":527},"verses\u002Fbalkand\u002Fsiv-sam-ko-raghupati-bratadhari.yml","Siv Sam Ko Raghupati Bratadhari",{"hi":513,"en":514},"शिवजी के समान रघुनाथजी की भक्ति का व्रत धारण करने वाला कौन है? जिन्होंने बिना ही पाप के सती-जैसी स्त्री को त्याग दिया और प्रतिज्ञा करके श्रीरघुनाथजी की भक्ति को दिखा दिया। हे भाई! श्रीरामचन्द्रजी को शिवजी के समान और कौन प्यारा है?","Who is there, like Shiva, who has taken the vow of devotion to Raghupati? He, without any fault, renounced a woman like Sati and, by that vow, revealed his devotion to Shri Raghunath. O brother, who can be dearer to Shri Ramchandra than Shiva is?",{},{"hi":517,"en":518},"सिव सम को रघुपति ब्रतधारी","Siv sam ko raghupati bratadhari","\u002Fbalkand\u002Fsiv-sam-ko-raghupati-bratadhari",{},"siv-sam-ko-raghupati-bratadhari","balkand\u002Fsiv-sam-ko-raghupati-bratadhari","सिव सम को रघुपति ब्रतधारी। बिनु अघ तजी सती असि नारी॥\nपनु करि रघुपति भगति देखाई। को सिव सम रामहि प्रिय भाई॥","siva sama ko raghupati bratadhārī। binu agha tajī satī asi nārī॥\npanu kari raghupati bhagati dekhāī। ko siva sama rāmahi priya bhāī॥",602,{"en":169,"hi":170},"T-b3FQRJHz0LY6Mk4CC6tEHdYz-ElVihTzuvHpQ7lMQ",{"id":529,"title":530,"body":8,"description":8,"displayTitle":8,"extension":15,"groupId":454,"indexInGroup":175,"kanda":41,"meaning":531,"meta":534,"navLabel":535,"navigation":28,"parentEpisode":80,"path":538,"seo":539,"slug":540,"stem":541,"text":542,"textIAST":543,"type":211,"verseIndex":544,"verseLabel":545,"__hash__":548},"verses\u002Fbalkand\u002Fprathamahim-mai-kahi-siv-charit-bujha.yml","Prathamahim Mai Kahi Siv Charit Bujha",{"hi":532,"en":533},"मैंने पहले ही शिवजी का चरित्र कहकर तुम्हारा भेद समझ लिया। तुम श्रीरामचन्द्रजी के पवित्र सेवक हो और समस्त दोषों से रहित हो।","By first telling the story of Shiva, I have already understood your nature. You are a pure servant of Shri Ramchandra and free from all blemishes.",{},{"hi":536,"en":537},"प्रथमहिं मैं कहि सिव चरित बूझा","Prathamahim mai kahi siv charit bujha","\u002Fbalkand\u002Fprathamahim-mai-kahi-siv-charit-bujha",{},"prathamahim-mai-kahi-siv-charit-bujha","balkand\u002Fprathamahim-mai-kahi-siv-charit-bujha","प्रथमहिं मैं कहि सिव चरित बूझा मरमु तुम्हार।\nसुचि सेवक तुम्ह राम के रहित समस्त बिकार॥","prathamahiṃ maiṃ kahi siva carita būjhā maramu tumhāra।\nsuci sevaka tumha rāma ke rahita samasta bikāra॥",603,{"en":546,"hi":547},"104","१०४","KZFfAHKT9C1q-ZDLAT1kT-78ymxXvidOE5zSeZXHBH4",{"id":550,"title":551,"body":8,"description":8,"displayTitle":8,"extension":15,"groupId":552,"indexInGroup":88,"kanda":41,"meaning":553,"meta":556,"navLabel":557,"navigation":28,"parentEpisode":80,"path":560,"seo":561,"slug":562,"stem":563,"text":564,"textIAST":565,"type":102,"verseIndex":566,"verseLabel":567,"__hash__":568},"verses\u002Fbalkand\u002Fmai-jana-tumhar-gun-sila.yml","Mai Jana Tumhar Gun Sila",105,{"hi":554,"en":555},"मैंने तुम्हारा गुण और शील जान लिया। अब मैं श्रीरघुनाथजी की लीला कहता हूँ, सुनो। हे मुनि! सुनो, आज तुम्हारे मिलने से मेरे मन में जो आनन्द हुआ है, वह कहा नहीं जा सकता।","I have understood your virtue and character. Now listen as I tell the pastimes of Raghupati. Hear, sage: the joy my heart feels today from meeting you cannot be put into words.",{},{"hi":558,"en":559},"मैं जाना तुम्हार गुन सीला","Mai jana tumhar gun sila","\u002Fbalkand\u002Fmai-jana-tumhar-gun-sila",{},"mai-jana-tumhar-gun-sila","balkand\u002Fmai-jana-tumhar-gun-sila","मैं जाना तुम्हार गुन सीला। कहउँ सुनहु अब रघुपति लीला॥\nसुनु मुनि आजु समागम तोरें। कहि न जाइ जस सुखु मन मोरें॥","maiṃ jānā tumhāra guna sīlā। kahauṃ sunahu aba raghupati līlā॥\nsunu muni āju samāgama toreṃ। kahi na jāi jasa sukhu mana moreṃ॥",604,{"en":105,"hi":106},"xhv3uphk8x2pr-y7zZBgzCpSZRtd6ywOKnXRiqwuCAk",{"id":570,"title":571,"body":8,"description":8,"displayTitle":8,"extension":15,"groupId":552,"indexInGroup":35,"kanda":41,"meaning":572,"meta":575,"navLabel":576,"navigation":28,"parentEpisode":80,"path":579,"seo":580,"slug":581,"stem":582,"text":583,"textIAST":584,"type":102,"verseIndex":585,"verseLabel":586,"__hash__":587},"verses\u002Fbalkand\u002Fram-charit-ati-amit-munisa.yml","Ram Charit Ati Amit Munisa",{"hi":573,"en":574},"हे मुनीश! रामचरित्र अत्यन्त अपार है। सौ करोड़ शेषजी भी उसे नहीं कह सकते। तथापि जैसा मैंने सुना है, वैसा वाणी के स्वामी (प्रेरक) और हाथ में धनुष लिये हुए प्रभु श्रीरामचन्द्रजी का स्मरण करके कहता हूँ।","O great sage, Rama’s story is immeasurably vast. Even ten million Sheshas could not fully recount it. Still, as I have heard it, I will relate it, remembering the Lord Rama, the Master of speech and the One who holds the bow.",{},{"hi":577,"en":578},"राम चरित अति अमित मुनीसा","Ram charit ati amit munisa","\u002Fbalkand\u002Fram-charit-ati-amit-munisa",{},"ram-charit-ati-amit-munisa","balkand\u002Fram-charit-ati-amit-munisa","राम चरित अति अमित मुनीसा। कहि न सकहिं सत कोटि अहीसा॥\nतदपि जथाश्रुत कहउँ बखानी। सुमिरि गिरापति प्रभु धनुपानी॥","rāma carita ati amita munīsā। kahi na sakahiṃ sata koṭi ahīsā॥\ntadapi jathāśruta kahauṃ bakhānī। sumiri girāpati prabhu dhanupānī॥",605,{"en":126,"hi":127},"hdSAEQ94J4IsoG3Otz3mxTKdZLJk4NbwGGAcpBdXoz8",{"id":589,"title":590,"body":8,"description":8,"displayTitle":8,"extension":15,"groupId":552,"indexInGroup":30,"kanda":41,"meaning":591,"meta":594,"navLabel":595,"navigation":28,"parentEpisode":80,"path":598,"seo":599,"slug":600,"stem":601,"text":602,"textIAST":603,"type":102,"verseIndex":604,"verseLabel":605,"__hash__":606},"verses\u002Fbalkand\u002Fsarad-darunari-sam-swami.yml","Sarad Darunari Sam Swami",{"hi":592,"en":593},"सरस्वतीजी कठपुतली के समान हैं और अन्तर्यामी स्वामी श्रीरामचन्द्रजी [सूत पकड़कर कठपुतली को नचानेवाले] सूत्रधार हैं। अपना भक्त जानकर जिस कवि पर वे कृपा करते हैं, उसके हृदयरूपी आँगन में सरस्वती को वे नचाया करते हैं।","Goddess Saraswati is like a puppet, and the omniscient Lord Rama is the puppeteer who controls the string. On whichever poet He bestows His grace, knowing him to be His own devotee, He makes speech dance in the courtyard of that poet’s heart.",{},{"hi":596,"en":597},"सारद दारुनारि सम स्वामी","Sarad darunari sam swami","\u002Fbalkand\u002Fsarad-darunari-sam-swami",{},"sarad-darunari-sam-swami","balkand\u002Fsarad-darunari-sam-swami","सारद दारुनारि सम स्वामी। रामु सूत्रधर अंतरजामी॥\nजेहि पर कृपा करहिं जनु जानी। कबि उर अजिर नचावहिं बानी॥","sārada dārunāri sama svāmī। rāmu sūtradhara antarajāmī॥\njehi para kṛpā karahiṃ janu jānī। kabi ura ajira nacāvahiṃ bānī॥",606,{"en":147,"hi":148},"Cx4vA43FN9HjB1br_q7boQSlJtBvZm4R-oFP0y7pJWQ",{"id":608,"title":609,"body":8,"description":8,"displayTitle":8,"extension":15,"groupId":552,"indexInGroup":153,"kanda":41,"meaning":610,"meta":613,"navLabel":614,"navigation":28,"parentEpisode":80,"path":617,"seo":618,"slug":619,"stem":620,"text":621,"textIAST":622,"type":102,"verseIndex":623,"verseLabel":624,"__hash__":625},"verses\u002Fbalkand\u002Fpranawaum-soi-kripal-raghunatha.yml","Pranawaum Soi Kripal Raghunatha",{"hi":611,"en":612},"उन्हीं कृपालु श्रीरघुनाथजी को मैं प्रणाम करता हूँ और उन्हीं के निर्मल गुणों की कथा कहता हूँ। कैलास पर्वतों में श्रेष्ठ और बहुत ही रमणीय है, जहाँ शिव-पार्वतीजी सदा निवास करते हैं।","I bow to that compassionate Shri Raghunatha alone, and I narrate the pure tale of His virtues. Kailasa is the most beautiful of mountains, where Shiva and Uma always dwell.",{},{"hi":615,"en":616},"प्रनवउँ सोइ कृपाल रघुनाथा","Pranawaum soi kripal raghunatha","\u002Fbalkand\u002Fpranawaum-soi-kripal-raghunatha",{},"pranawaum-soi-kripal-raghunatha","balkand\u002Fpranawaum-soi-kripal-raghunatha","प्रनवउँ सोइ कृपाल रघुनाथा। बरनउँ बिसद तासु गुन गाथा॥\nपरम रम्य गिरिबरु कैलासू। सदा जहाँ सिव उमा निवासू॥","pranavauṃ soi kṛpāla raghunāthā। baranauṃ bisada tāsu guna gāthā॥\nparama ramya giribaru kailāsū। sadā jahāṃ siva umā nivāsū॥",607,{"en":169,"hi":170},"GC3G_0C0Gs_T135YdeSYsF5HFDxHuOKvAyPwdV0ERDw",{"id":627,"title":628,"body":8,"description":8,"displayTitle":8,"extension":15,"groupId":552,"indexInGroup":175,"kanda":41,"meaning":629,"meta":632,"navLabel":633,"navigation":28,"parentEpisode":80,"path":636,"seo":637,"slug":638,"stem":639,"text":640,"textIAST":641,"type":211,"verseIndex":642,"verseLabel":643,"__hash__":646},"verses\u002Fbalkand\u002Fsiddh-tapodhan-jogijan-sur-kinnar-munibrimd.yml","Siddh Tapodhan Jogijan Sur Kinnar Munibrimd",{"hi":630,"en":631},"सिद्ध, तपस्वी, योगीगण, देवता, किन्नर और मुनियों के समूह उस पर्वत पर रहते हैं। वे सब बड़े पुण्यात्मा हैं और आनन्दकन्द श्रीमहादेवजी की सेवा करते हैं।","The Siddhas, ascetics, yogis, gods, kinnars, and groups of sages dwell on that mountain. They are all greatly meritorious and serve Shiva, the source of bliss.",{},{"hi":634,"en":635},"सिद्ध तपोधन जोगिजन सुर किंनर मुनिबृंद","Siddh tapodhan jogijan sur kinnar munibrimd","\u002Fbalkand\u002Fsiddh-tapodhan-jogijan-sur-kinnar-munibrimd",{},"siddh-tapodhan-jogijan-sur-kinnar-munibrimd","balkand\u002Fsiddh-tapodhan-jogijan-sur-kinnar-munibrimd","सिद्ध तपोधन जोगिजन सुर किंनर मुनिबृंद।\nबसहिं तहाँ सुकृती सकल सेवहिं सिव सुखकंद॥","siddha tapodhana jogijana sura kinnara munibṛnda।\nbasahiṃ tahāṃ sukṛtī sakala sevahiṃ siva sukhakanda॥",608,{"en":644,"hi":645},"105","१०५","2j-AQDs-9qU0gdnoc5CHhDQab6PLrlsz78MCleO6FsQ",{"id":648,"title":649,"body":8,"description":8,"displayTitle":8,"extension":15,"groupId":650,"indexInGroup":88,"kanda":41,"meaning":651,"meta":654,"navLabel":655,"navigation":28,"parentEpisode":80,"path":658,"seo":659,"slug":660,"stem":661,"text":662,"textIAST":663,"type":102,"verseIndex":664,"verseLabel":665,"__hash__":666},"verses\u002Fbalkand\u002Fhari-har-bimukh-dharm-rati-nahin.yml","Hari Har Bimukh Dharm Rati Nahin",106,{"hi":652,"en":653},"जो भगवान् विष्णु और महादेवजी से विमुख हैं और जिनकी धर्म में प्रीति नहीं है, वे लोग स्वप्न में भी वहाँ नहीं जा सकते। उस पर्वत पर एक विशाल बरगद का पेड़ है, जो नित्य नवीन और सब काल (छहों ऋतुओं) में सुन्दर रहता है।","Those who are averse to Vishnu and Shiva and have no love for dharma cannot go there even in a dream. On that mountain stands a great banyan tree, ever fresh and beautiful in all seasons.",{},{"hi":656,"en":657},"हरि हर बिमुख धर्म रति नाहीं","Hari har bimukh dharm rati nahin","\u002Fbalkand\u002Fhari-har-bimukh-dharm-rati-nahin",{},"hari-har-bimukh-dharm-rati-nahin","balkand\u002Fhari-har-bimukh-dharm-rati-nahin","हरि हर बिमुख धर्म रति नाहीं। ते नर तहँ सपनेहुँ नहिं जाहीं॥\nतेहि गिरि पर बट बिटप बिसाला। नित नूतन सुंदर सब काला॥","hari hara bimukha dharma rati nāhīṃ। te nara tahaṃ sapanehūṃ nahiṃ jāhīṃ॥\ntehi giri para baṭa biṭapa bisālā। nita nūtana sundara saba kālā॥",609,{"en":105,"hi":106},"PWOOHwpbEvGUMGiEndytaZUKQRetmgNtTuys_dPnYns",{"id":668,"title":669,"body":8,"description":8,"displayTitle":8,"extension":15,"groupId":650,"indexInGroup":35,"kanda":41,"meaning":670,"meta":673,"navLabel":674,"navigation":28,"parentEpisode":80,"path":677,"seo":678,"slug":679,"stem":680,"text":681,"textIAST":682,"type":102,"verseIndex":683,"verseLabel":684,"__hash__":685},"verses\u002Fbalkand\u002Ftribidh-samir-susitali-chhaya.yml","Tribidh Samir Susitali Chhaya",{"hi":671,"en":672},"वहाँ तीनों प्रकार की (शीतल, मंद और सुगन्ध) वायु बहती रहती है और उसकी छाया बड़ी ठंडी रहती है। वह शिवजी के विश्राम करने का वृक्ष है, जिसे वेदों ने गाया है। एक बार प्रभु श्रीशिवजी उस वृक्ष के नीचे गये और उसे देखकर उनके हृदय में बहुत आनन्द हुआ।","There the three kinds of breeze are cool and gentle, and its shade is very refreshing. The Vedas praise it as Shiva’s resting tree. Once the Lord went beneath that tree, and seeing it, great joy arose in His heart.",{},{"hi":675,"en":676},"त्रिबिध समीर सुसीतलि छाया","Tribidh samir susitali chhaya","\u002Fbalkand\u002Ftribidh-samir-susitali-chhaya",{},"tribidh-samir-susitali-chhaya","balkand\u002Ftribidh-samir-susitali-chhaya","त्रिबिध समीर सुसीतलि छाया। सिव बिश्राम बिटप श्रुति गाया॥\nएक बार तेहि तर प्रभु गयऊ। तरु बिलोकि उर अति सुखु भयऊ॥","tribidha samīra susītali chāyā। siva bisrāma biṭapa śruti gāyā॥\neka bāra tehi tara prabhu gayau। taru biloki ura ati sukhu bhayau॥",610,{"en":126,"hi":127},"2cSQ1jN8ekvzW8hBSBaz95-7j5mYwB3mJArmCUKW0QE",{"id":687,"title":688,"body":8,"description":8,"displayTitle":8,"extension":15,"groupId":650,"indexInGroup":30,"kanda":41,"meaning":689,"meta":692,"navLabel":693,"navigation":28,"parentEpisode":80,"path":696,"seo":697,"slug":698,"stem":699,"text":700,"textIAST":701,"type":102,"verseIndex":702,"verseLabel":703,"__hash__":704},"verses\u002Fbalkand\u002Fnij-kar-dasi-naagaripu-chhala.yml","Nij Kar Dasi Naagaripu Chhala",{"hi":690,"en":691},"अपने हाथ से बाघम्बर बिछाकर कृपालु शिवजी स्वभाव से ही (बिना किसी खास प्रयोजन के) वहाँ बैठ गये। कुन्द के पुष्प, चन्द्रमा और शंख के समान उनका गौर शरीर था। बड़ी लंबी भुजाएँ थीं और वे मुनियों के-से (बल्कल) वस्त्र धारण किये हुए थे।","Spreading a tiger skin with His own hand, compassionate Shiva sat there naturally. His fair body was like a kunda flower, the moon, or a conch. His arms were long, and He wore ascetic garments like those of sages.",{},{"hi":694,"en":695},"निज कर डासि नागरिपु छाला","Nij kar dasi naagaripu chhala","\u002Fbalkand\u002Fnij-kar-dasi-naagaripu-chhala",{},"nij-kar-dasi-naagaripu-chhala","balkand\u002Fnij-kar-dasi-naagaripu-chhala","निज कर डासि नागरिपु छाला। बैठे सहजहिं संभु कृपाला॥\nकुंद इंदु दर गौर सरीरा। भुज प्रलंब परिधन मुनिचीरा॥","nija kara ḍāsi nāgaripu chālā। baiṭhe sahajahiṃ sambhu kṛpālā॥\nkunda indu dara gaura sarīrā। bhuja pralamba paridhana municīrā॥",611,{"en":147,"hi":148},"Hrt0wtwKpgm_kJl-gjG1cTzV50RFJoPmfur75bG15yo",{"id":706,"title":707,"body":8,"description":8,"displayTitle":8,"extension":15,"groupId":650,"indexInGroup":153,"kanda":41,"meaning":708,"meta":711,"navLabel":712,"navigation":28,"parentEpisode":80,"path":715,"seo":716,"slug":717,"stem":718,"text":719,"textIAST":720,"type":102,"verseIndex":721,"verseLabel":722,"__hash__":723},"verses\u002Fbalkand\u002Ftarun-arun-ambuj-sam-charna.yml","Tarun Arun Ambuj Sam Charna",{"hi":709,"en":710},"उनके चरण नये (पूर्णरूप से खिले हुए) लाल कमल के समान थे, नखों की ज्योति भक्तों के हृदय का अन्धकार हरनेवाली थी। साँप और भस्म ही उनके भूषण थे और उन त्रिपुरासुरके शत्रु शिवजी का मुख शरद् चन्द्रमा की शोभा को भी हरनेवाला (फीकी करनेवाला) था।","His feet were like fresh, fully bloomed red lotuses, and the radiance of His nails dispelled the darkness of devotees’ hearts. Snakes and sacred ash were His ornaments; and the face of Shiva, the slayer of Tripura, outshone even the splendor of the autumn moon.",{},{"hi":713,"en":714},"तरुन अरुन अंबुज सम चरना","Tarun arun ambuj sam charna","\u002Fbalkand\u002Ftarun-arun-ambuj-sam-charna",{},"tarun-arun-ambuj-sam-charna","balkand\u002Ftarun-arun-ambuj-sam-charna","तरुन अरुन अंबुज सम चरना। नख दुति भगत हृदय तम हरना॥\nभुजग भूति भूषन त्रिपुरारी। आननु सरद चंद छबि हारी॥","taruna aruna ambuja sama caranā। nakha duti bhagata hṛdaya tama harnā॥\nbhujaga bhūti bhūṣana tripurārī। ānanu sarada canda chabi hārī॥",612,{"en":169,"hi":170},"DYlwMeAKmjrMDqhAEkFP0BXSWaaSfpa6gpkMdNMo-Gg",{"id":725,"title":726,"body":8,"description":8,"displayTitle":8,"extension":15,"groupId":650,"indexInGroup":175,"kanda":41,"meaning":727,"meta":730,"navLabel":731,"navigation":28,"parentEpisode":80,"path":734,"seo":735,"slug":736,"stem":737,"text":738,"textIAST":739,"type":211,"verseIndex":740,"verseLabel":741,"__hash__":744},"verses\u002Fbalkand\u002Fjata-mukut-surasarit-sir-lochan-nalin.yml","Jata Mukut Surasarit Sir Lochan Nalin",{"hi":728,"en":729},"उनके सिर पर जटाओं का मुकुट और गंगा जी शोभायमान थीं। कमल के समान बड़े-बड़े नेत्र थे। उनका नीलकण्ठ था और वे सुन्दरता के भण्डार थे। उनके मस्तक पर द्वितीया का चन्द्रमा शोभित था।","His head was crowned with matted locks and adorned by the river of the gods, Ganga. His eyes were large like lotus petals. He was Neelkanth, the treasure of beauty, and the moon of the bright fortnight shone on His forehead.",{},{"hi":732,"en":733},"जटा मुकुट सुरसरित सिर लोचन नलिन","Jata mukut surasarit sir lochan nalin","\u002Fbalkand\u002Fjata-mukut-surasarit-sir-lochan-nalin",{},"jata-mukut-surasarit-sir-lochan-nalin","balkand\u002Fjata-mukut-surasarit-sir-lochan-nalin","जटा मुकुट सुरसरित सिर लोचन नलिन बिसाल।\nनीलकंठ लावन्यनिधि सोह बालबिधु भाल॥","jaṭā mukuṭa surasarita sira locana nalina bisāla।\nnīlakaṇṭha lāvanyanidhi soha bālabidhu bhāla॥",613,{"en":742,"hi":743},"106","१०६","4UeusNfEIIvFF6AzXdDdSRkzEqiARkGtcMx5kBbbSwQ",{"id":746,"title":747,"body":8,"description":8,"displayTitle":8,"extension":15,"groupId":56,"indexInGroup":88,"kanda":41,"meaning":748,"meta":751,"navLabel":752,"navigation":28,"parentEpisode":80,"path":755,"seo":756,"slug":757,"stem":758,"text":759,"textIAST":760,"type":102,"verseIndex":761,"verseLabel":762,"__hash__":763},"verses\u002Fbalkand\u002Fbaithe-soh-kamaripu-kaisen.yml","Baithe Soh Kamaripu Kaisen",{"hi":749,"en":750},"कामदेव के शत्रु शिवजी वहाँ बैठे हुए ऐसे शोभित हो रहे थे, मानो शांत रस ही शरीर धारण किए बैठा हो। अच्छा मौका जानकर शिवपत्नी माता पार्वतीजी उनके पास गयीं।","Shiva, the enemy of Kama, was seated there in such splendor, as though the very essence of peaceful serenity had taken bodily form and was sitting there. Seeing the right opportunity, Parvati, the divine mother and Shiva’s wife, went to him.",{},{"hi":753,"en":754},"बैठे सोह कामरिपु कैसें","Baithe soh kamaripu kaisen","\u002Fbalkand\u002Fbaithe-soh-kamaripu-kaisen",{},"baithe-soh-kamaripu-kaisen","balkand\u002Fbaithe-soh-kamaripu-kaisen","बैठे सोह कामरिपु कैसें। धरें सरीरु सांतरसु जैसें॥\nपारबती भल अवसरु जानी। गईं संभु पहिं मातु भवानी॥","baiṭhe soha kāmaripu kaiseṃ। dhareṃ sarīru sāṃtarasu jaiseṃ॥\npārabatī bhala avasaru jānī। gaīṃ saṃbhu pahiṃ mātu bhavānī॥",614,{"en":105,"hi":106},"62ifp9p5Nd_D4bqEDd0vwKmUX4cc3nT-VoUOysA2FoE",{"id":765,"title":766,"body":8,"description":8,"displayTitle":8,"extension":15,"groupId":56,"indexInGroup":35,"kanda":41,"meaning":767,"meta":770,"navLabel":771,"navigation":28,"parentEpisode":80,"path":774,"seo":775,"slug":776,"stem":777,"text":778,"textIAST":779,"type":102,"verseIndex":780,"verseLabel":781,"__hash__":782},"verses\u002Fbalkand\u002Fjani-priya-adaru-ati-tinha.yml","Jani Priya Adaru Ati Tinha",{"hi":768,"en":769},"अपनी प्यारी पत्नी जानकर शिवजी ने उनका बहुत आदर-सत्कार किया और अपनी बायीं ओर बैठने के लिये आसन दिया। पार्वतीजी प्रसन्न होकर शिवजी के पास बैठ गयीं। उन्हें पिछले जन्म की कथा स्मरण हो आयी।","Knowing her to be his beloved wife, Shiva honored her greatly and offered her a seat on his left side. Parvati sat near Shiva in delight. The story of her previous birth came back to her mind.",{},{"hi":772,"en":773},"जानि प्रिया आदरु अति कीन्हा","Jani priya adaru ati tinha","\u002Fbalkand\u002Fjani-priya-adaru-ati-tinha",{},"jani-priya-adaru-ati-tinha","balkand\u002Fjani-priya-adaru-ati-tinha","जानि प्रिया आदरु अति कीन्हा। बाम भाग आसनु हर दीन्हा॥\nबैठीं सिव समीप हरषाई। पूरुब जन्म कथा चित आई॥","jāni priyā ādaru ati kīnhā। bāma bhāga āsanu hara dīnhā॥\nbaiṭhīṃ siva samīpa haraṣāī। pūruba janma kathā cita āī॥",615,{"en":126,"hi":127},"UC55VIfGs0mHYD1EhyPqWE3FVtUokBa4WSflSizJPK8",{"id":784,"title":785,"body":8,"description":8,"displayTitle":8,"extension":15,"groupId":56,"indexInGroup":30,"kanda":41,"meaning":786,"meta":789,"navLabel":790,"navigation":28,"parentEpisode":80,"path":793,"seo":794,"slug":795,"stem":796,"text":797,"textIAST":798,"type":102,"verseIndex":799,"verseLabel":800,"__hash__":801},"verses\u002Fbalkand\u002Fpati-hiyam-hetu-adhik-anumani.yml","Pati Hiyam Hetu Adhik Anumani",{"hi":787,"en":788},"स्वामी के हृदय में [अपने ऊपर पहले की अपेक्षा] अधिक प्रेम समझकर पार्वतीजी हँसकर प्रिय वचन बोलीं। [याज्ञवल्क्यजी कहते हैं कि] जो कथा सब लोगों का हित करने वाली है, उसे ही पार्वतीजी पूछना चाहती हैं।","Understanding from her husband’s heart that his affection for her had grown even greater than before, Parvati smiled and spoke sweetly. [Yajnavalkya says:] She wished to ask for the story that is beneficial to all people.",{},{"hi":791,"en":792},"पति हियँ हेतु अधिक अनुमानी","Pati hiyam hetu adhik anumani","\u002Fbalkand\u002Fpati-hiyam-hetu-adhik-anumani",{},"pati-hiyam-hetu-adhik-anumani","balkand\u002Fpati-hiyam-hetu-adhik-anumani","पति हियँ हेतु अधिक अनुमानी। बिहसि उमा बोलीं प्रिय बानी॥\nकथा जो सकल लोक हितकारी। सोइ पूछन चह सैलकुमारी॥","pati hiyaṃ hetu adhika anumānī। bihasi umā bolīṃ priya bānī॥\nkathā jo sakala loka hitakārī। soi pūchana caha sailakumārī॥",616,{"en":147,"hi":148},"IrWgOudbpTP6jMSZIsGG7jZM70kkoaeOfeltVjoM31k",{"id":803,"title":804,"body":8,"description":8,"displayTitle":8,"extension":15,"groupId":56,"indexInGroup":153,"kanda":41,"meaning":805,"meta":808,"navLabel":809,"navigation":28,"parentEpisode":80,"path":812,"seo":813,"slug":814,"stem":815,"text":816,"textIAST":817,"type":102,"verseIndex":818,"verseLabel":819,"__hash__":820},"verses\u002Fbalkand\u002Fbiswanath-mam-nath-purari.yml","Biswanath Mam Nath Purari",{"hi":806,"en":807},"[पार्वतीजी ने कहा-- ] हे संसार के स्वामी! हे मेरे नाथ! हे त्रिपुरासुर का वध करने वाले! आपकी महिमा तीनों लोकों में विख्यात है। चर, अचर, नाग, मनुष्य और देवता सभी आपके चरणकमलों की सेवा करते हैं।","[Parvati said:] O Lord of the universe, O my Lord, O slayer of Tripura! Your glory is renowned throughout the three worlds. Moving and unmoving beings, serpents, humans, and gods all serve at your lotus feet.",{},{"hi":810,"en":811},"बिस्वनाथ मम नाथ पुरारी","Biswanath mam nath purari","\u002Fbalkand\u002Fbiswanath-mam-nath-purari",{},"biswanath-mam-nath-purari","balkand\u002Fbiswanath-mam-nath-purari","बिस्वनाथ मम नाथ पुरारी। त्रिभुवन महिमा बिदित तुम्हारी॥\nचर अरु अचर नाग नर देवा। सकल करहिं पद पंकज सेवा॥","bisvanātha mama nātha purārī। tribhuvana mahimā bidita tumhārī॥\ncara aru acara nāga nara devā। sakala karahiṃ pada paṃkaja sevā॥",617,{"en":169,"hi":170},"c1aETU31pru9RD_KV3cUk4ILAlc-sZPsSRvaQ5b4Gkw",{"id":822,"title":823,"body":8,"description":8,"displayTitle":8,"extension":15,"groupId":56,"indexInGroup":175,"kanda":41,"meaning":824,"meta":827,"navLabel":828,"navigation":28,"parentEpisode":80,"path":831,"seo":832,"slug":833,"stem":834,"text":835,"textIAST":836,"type":211,"verseIndex":837,"verseLabel":838,"__hash__":841},"verses\u002Fbalkand\u002Fprabhu-samarath-sarbagya-siv-sakal-kala.yml","Prabhu Samarath Sarbagya Siv Sakal Kala",{"hi":825,"en":826},"हे प्रभो! आप समर्थ, सर्वज्ञ और कल्याणस्वरूप हैं। सब कलाओं और गुणों के निधान हैं और योग, ज्ञान तथा वैराग्य के भण्डार हैं। आपका नाम शरणागतों के लिये कल्पवृक्ष है।","O Lord, you are all-powerful, all-knowing, and the very embodiment of auspiciousness. You are the treasury of all arts and virtues, and the storehouse of yoga, knowledge, and detachment. Your name is a wish-fulfilling tree for those who seek refuge in you.",{},{"hi":829,"en":830},"प्रभु समरथ सर्बग्य सिव सकल कला","Prabhu samarath sarbagya siv sakal kala","\u002Fbalkand\u002Fprabhu-samarath-sarbagya-siv-sakal-kala",{},"prabhu-samarath-sarbagya-siv-sakal-kala","balkand\u002Fprabhu-samarath-sarbagya-siv-sakal-kala","प्रभु समरथ सर्बग्य सिव सकल कला गुन धाम।\nजोग ग्यान बैराग्य निधि प्रनत कलपतरु नाम॥","prabhu samaratha sarbagya siva sakala kalā guna dhāma।\njoga gyāna bairāgya nidhi pranata kalpataru nāma॥",618,{"en":839,"hi":840},"107","१०७","sFH5aCLN0OG-dJ1CIYwIXA_nHkPSuEmgOGUOClla0m0",{"episodeCount":843,"prev":844,"next":848},59,{"slug":69,"kanda":41,"id":68,"title":845,"shortTitle":846,"kandaTitle":847,"episodeCount":843},{"hi":71,"en":72},{"hi":74,"en":75},{"hi":6,"en":7},{"slug":61,"kanda":41,"id":60,"title":849,"shortTitle":850,"kandaTitle":851,"episodeCount":843},{"hi":63,"en":64},{"hi":63,"en":64},{"hi":6,"en":7},1785773668147]